Tiêu chuẩn liên kết bulong trong khung kèo cần biết

Rate this post

Trong kết cấu khung kèo thép, rất nhiều người chỉ quan tâm đến độ dày thép, loại thép hay hình dáng kèo mà vô tình xem nhẹ liên kết bulong. Trên thực tế, liên kết bulong chính là “xương sống” quyết định khả năng chịu lực, độ an toàn và tuổi thọ của toàn bộ hệ khung kèo.

Chỉ cần chọn sai bulong, siết không đúng lực hoặc bố trí không đúng tiêu chuẩn, khung kèo có thể bị võng, rung lắc, phát tiếng kêu, thậm chí sập đổ khi gặp gió lớn hoặc tải trọng tăng cao.

Vậy tiêu chuẩn liên kết bulong trong khung kèo là gì? Cần tuân thủ những quy định nào để đảm bảo an toàn kỹ thuật và tránh rủi ro về sau? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ, dễ nhớ và dễ áp dụng nhất.

Liên kết bulong trong khung kèo là gì?

Liên kết bulong trong khung kèo là hình thức kết nối các cấu kiện thép (thanh kèo, xà gồ, vì kèo, bản mã…) bằng bulong, đai ốc và long đen thay vì hàn cố định.

Hiện nay, liên kết bulong được sử dụng phổ biến trong:

Khung kèo thép nhẹ
Khung kèo nhà xưởng
Mái nhà dân dụng
Nhà tiền chế, nhà lắp ghép
Hệ khung mái năng lượng mặt trời

Ưu điểm lớn nhất của liên kết bulong là:

Lắp đặt nhanh
Dễ tháo dỡ, thay thế
Kiểm soát chất lượng tốt
Giảm rủi ro nứt gãy do hàn kém

Tuy nhiên, để phát huy hết ưu điểm này, bắt buộc phải tuân thủ đúng tiêu chuẩn liên kết bulong trong khung kèo.

Tiêu chuẩn liên kết bulong trong khung kèo cần biết

Vì sao tiêu chuẩn liên kết bulong trong khung kèo lại quan trọng?

Rất nhiều sự cố công trình bắt nguồn từ những lỗi tưởng chừng rất nhỏ như:

Dùng bulong thường thay vì bulong cường độ cao
Siết bulong quá lỏng hoặc quá chặt
Khoan lỗ sai kích thước
Thiếu long đen hoặc bản mã quá mỏng

Hậu quả có thể là:

Khung kèo bị xô lệch
Mái rung khi có gió
Phát ra tiếng kêu sau thời gian sử dụng
Giảm tuổi thọ kết cấu
Nguy hiểm nghiêm trọng khi gặp bão, mưa lớn

Do đó, tuân thủ tiêu chuẩn liên kết bulong trong khung kèo không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là yếu tố sống còn của công trình.

Các tiêu chuẩn áp dụng cho liên kết bulong trong khung kèo

Tại Việt Nam, liên kết bulong trong khung kèo thường áp dụng các tiêu chuẩn sau:

Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN)

TCVN 5575 – Kết cấu thép – Tiêu chuẩn thiết kế
TCVN 1916, TCVN 1917 – Bulong, đai ốc, long đen
TCVN 1651 – Thép xây dựng

Tiêu chuẩn quốc tế (tham khảo)

ASTM (Mỹ) – ASTM A325, A490
ISO – Tiêu chuẩn bulong cường độ cao
EN (Châu Âu)

Trong thực tế, nhiều đơn vị sản xuất khung kèo thép nhẹ hiện nay kết hợp TCVN và ASTM để nâng cao chất lượng và độ an toàn.

Tiêu chuẩn về loại bulong sử dụng trong khung kèo

Bulong thường và bulong cường độ cao

Theo tiêu chuẩn liên kết bulong trong khung kèo, bulong được chia thành 2 nhóm chính:

Bulong thường (cấp bền 4.6, 5.6):
- Chỉ dùng cho kết cấu nhẹ, tải trọng nhỏ
- Ít được khuyến nghị cho khung kèo chịu lực chính
Bulong cường độ cao (8.8, 10.9):
- Khả năng chịu lực kéo và cắt cao
- Được sử dụng phổ biến trong khung kèo thép

👉 Khuyến nghị: Với khung kèo mái nhà, nhà xưởng, nhà tiền chế, nên ưu tiên bulong cường độ cao cấp bền 8.8 trở lên.

Kích thước bulong theo tiêu chuẩn

Một số kích thước bulong phổ biến trong khung kèo:

M8 – dùng cho liên kết phụ
M10 – liên kết xà gồ, kèo nhẹ
M12 – liên kết kèo chính
M14 – M16 – kết cấu chịu lực lớn

Nguyên tắc chọn kích thước:

Bulong càng lớn → chịu lực càng cao
Không chọn bulong quá nhỏ so với tải trọng thiết kế
Phù hợp với độ dày bản mã và thép liên kết

Tiêu chuẩn về bản mã trong liên kết bulong khung kèo

Bản mã là bộ phận truyền lực giữa các cấu kiện thông qua bulong, vì vậy tiêu chuẩn bản mã cũng rất quan trọng.

Theo tiêu chuẩn liên kết bulong trong khung kèo:

Bản mã phải có độ dày phù hợp (thường từ 3–8mm)
Không được cong vênh, nứt
Lỗ khoan phải chính xác, không méo
Khoảng cách từ mép bản mã đến lỗ bulong ≥ 1,5 lần đường kính bulong

Nếu bản mã quá mỏng:

Bulong dễ làm biến dạng lỗ
Giảm khả năng chịu lực
Dễ tuột liên kết theo thời gian

Tiêu chuẩn bố trí bulong trong khung kèo

Khoảng cách giữa các bulong

Theo tiêu chuẩn kỹ thuật:

Khoảng cách tối thiểu giữa các bulong ≥ 3 lần đường kính bulong
Không bố trí bulong quá sát nhau
Không bố trí quá gần mép thép

Bố trí sai có thể gây:

Nứt thép
Xé lỗ bulong
Giảm khả năng chịu lực tổng thể

Số lượng bulong cho mỗi liên kết

Không phải “một bulong là đủ”. Tùy vị trí:

Liên kết phụ: 2 bulong
Liên kết kèo – cột: 4–6 bulong
Liên kết chịu lực lớn: tính toán theo tải trọng

👉 Nguyên tắc quan trọng:
Số lượng bulong phải được tính toán, không làm theo cảm tính.

Tiêu chuẩn siết bulong trong khung kèo

Đây là bước rất nhiều thợ làm sai hoặc làm qua loa.

Lực siết bulong theo tiêu chuẩn

Bulong cường độ cao cần:

Siết đúng lực
Đủ chặt để tạo ma sát
Không siết quá mạnh gây phá ren

Thông thường:

Sử dụng cờ lê lực
Siết theo trình tự đối xứng
Kiểm tra lại sau khi lắp xong

Long đen – chi tiết nhỏ nhưng không thể thiếu

Theo tiêu chuẩn liên kết bulong trong khung kèo:

Bắt buộc phải có long đen
Giúp phân bố lực đều
Hạn chế lỏng bulong khi rung lắc

Những lỗi thường gặp khi liên kết bulong khung kèo

Một số lỗi phổ biến:

Dùng bulong kém chất lượng
Thiếu long đen
Lỗ khoan quá lớn
Siết bulong bằng cảm giác tay
Không kiểm tra sau lắp đặt

Những lỗi này không thấy ngay, nhưng sau 1–2 năm sẽ bắt đầu xuất hiện:

Mái rung
Kêu cót két
Võng kèo
Mất an toàn khi mưa bão

Lời khuyên để đảm bảo đúng tiêu chuẩn liên kết bulong trong khung kèo

Chọn đơn vị thiết kế – thi công có kinh nghiệm
Sử dụng bulong đạt tiêu chuẩn kỹ thuật
Không cắt giảm chi phí ở khâu liên kết
Kiểm tra định kỳ sau khi sử dụng

Một công trình bền không nằm ở thép dày bao nhiêu, mà nằm ở việc liên kết có đúng tiêu chuẩn hay không.

Kết luận

Tiêu chuẩn liên kết bulong trong khung kèo là yếu tố bắt buộc nếu bạn muốn công trình:

Bền vững
An toàn
Ít sửa chữa
Sử dụng lâu dài

Đừng xem nhẹ những con bulong nhỏ bé, vì chính chúng đang gánh toàn bộ tải trọng và sự an toàn của mái nhà bạn.

Nếu bạn đang quan tâm không chỉ đến tiêu chuẩn liên kết bulong trong khung kèo mà còn muốn biết chi phí thi công thực tế, thì việc tìm hiểu giá khung kèo mái ngói là bước tiếp theo không thể bỏ qua. Nắm rõ giá giúp bạn chủ động ngân sách, so sánh phương án thi công và lựa chọn hệ khung kèo phù hợp nhất cho công trình của mình, vừa đảm bảo kỹ thuật, vừa tối ưu chi phí lâu dài.